[rev_slider_vc alias=”vervolgpagina”]

Historie Arnhem rond 1800

Arnhem heeft een rijke historie. Nadat de stad in 1829 officieel zijn status als vesting had verloren werd rond 1830 begonnen met het slechten van de wallen en het omvormen van de oude vestinggordel tot een voorname omgeving met parken en waterpartijen. Rond 1850 was inmiddels grote behoefte ontstaan aan nieuwe bouwgrond voor de gegoede stand. In dit kader werd aan stadsbouwmeester Hendrik Jan Heuvelink sr. (1806-1867) opdracht gegeven voor een “Plan tot den uitleg van de stad Arnhem”. De herenhuizen aan de Velperbuitensingel werden met hun voorgevels gericht op de stad en de oude singelgrachtstructuur zodat de achterliggende volkswijken, sloppenwijken en het spoor zo veel mogelijk aan het oog werden onttrokken. De bouw van de fraaie reeks huizen aan het begin van de singel (nrs. 1-9) is vermoedelijk gebouwd naar plannen van de timmerman en architect (eigenbouwer) Heilbartus Cornelis Berends (1815-1889). Waarschijnlijk is hij ook actief geweest bij de bouw van het herenhuis aan de Velperbuitensingel 20.

1865

GELIEFD

De eerste bewoners

Uit de akte van levering uit 1865 blijkt dat de gezusters Reijers, beiden zonder beroep of maatschappelijke betrekking eigenaars werden van het stuk grond waarop zij het herenhuis lieten bouwen. Anna Geertruida Recella overleed in 1888, haar zus Hendrika Martina in 1868. De comparante verkoopster, Elisabeth Broekman, kreeg de woning in eigendom bij achte van scheiding op 20 februari 1892. Samen met Albertus Christiaan Jansen verkochten zij de woning op 1 augustus 1895 aan koopman Friedrich Anton Bother voor € 13.000,- onder verplichting om ‘gestand te doen de overeenkomstige huur over het verkochte aangegaan met den Heer H. Kooij Junior tot den eersten Mei 1896 tegen 850 gulden ’s jaars, welke huurpenningen door den kooper worden genoten vanaf heden’. Op 30 juli 1896 koopt koopman/houthandelaar Hendrik Kooij Junior het pand aan voor hetzelfde bedrag.

Art Nouveau

Divider

Het is Hendrik Kooij die het huis met zijn vrij sobere gestucte voorgevel moderniseert. Toen is de huidige, rijk, gedetailleerde voorgevel ontstaan, echter met behoud van de oude gevelindeling en vensterkozijnen. De gevel is vormgegeven in een mengvorm van oudere en voor die periode moderne stijlkenmerken. Dit wordt als overgangsarchitectuur bestempeld. In de vormgeving zijn bijvoorbeeld elementen uit de geometrische Art Nouveau herkenbaar. Bij de verbouwing is gelijktijdig de derde bouwlaag verhoogd. Daarnaast is een nieuwe, hogere kap aangebracht. Ook inpandig heeft hij, met name in de tweede bouwlaag, verfraaiingen aangebracht. Onder andere geheel nieuwe plafonds: een combinatie van beschilderd doek, houtsnijwerk (leeuwenkoppen) en plafondlijsten. Verder realiseert Kooij Junior schouwen met sierwerk, karakteristieke deuren en lambrisering in geometrische Art Nouveau stijl. Zijn liefde voor zijn beroep en bedrijf, de Nieuwe Russische Houthandel, blijkt uit het gebruik van luxe, alleen geolied hout voor schouwen, lambriseringen, deuren, betimmeringen en plafondlijsten.

De 21ste eeuw

Divider

Op 15 juli 1948 verkoopt Hendrik Kooij, thans ambtenaar bij het Beheersinstituut en elders wonend in Arnhem het herenhuis aan de Velperbuitensingel met bijhorend kantoorpand aan de Spijkerstraat 3. In 1914 heeft Kooij het kantoorpand erbij gekocht. Tegenwoordig is het een horecagelegenheid. De nieuwe eigenaresses zijn de weduwe Carolina Maria Berkhoff en haar dochter en kantooremployee Emma Cecilia Maria Thijssen. Opmerkelijk detail in de akte: ‘De koopsters hebben recht op een bijdrage in de oorlogsschade en de tegemoetkoming in herstelkosten, zoals deze door de Staat nu of in de overeenkomst worden of zullen worden gegeven. Ze verbinden zich bovendien om de herstelplicht over te nemen. Ook zijn in de koop alle vaste wastafels en het bad op de eerste etage inbegrepen.’ Voor die tijd waren dergelijke faciliteiten vooruitstrevend te noemen. De aankoopprijs was 29.500 ouderwetse guldens.

Vergaderie Swirl

Na de oorlog

Op 1 juni 1954 gaat ‘het huis met kantoorgebouwtje, erf en grond’ over aan vertaler Kurt Paul Peneder. Hij gaat hier met zijn gezin wonen. Het souterrain bestaat uit meerdere ruimtes. Het is in eerste instantie in gebruik als badkamer (zonder afvoer) en keuken. Ook de stencilmachine staat er. Later huurt een dierenarts de ‘badkamerruimte’. De sierlijke beletage doet dienst als woonkamer en voor de ontvangst van klanten. Op de eerste etage bevinden zich de slaapvertrekken. De toepasselijk beschilderde sterrenhemel op het doeken plafond is helaas verdwenen. De tweede etage wordt verhuurd omdat het herenhuis te groot is voor het gezin. Via de zolderruimte bereik je via een luik het dak, dat door de kinderen werd gebruikt als zonneterras. De heer Peneder laat in 1956 een garage bouwen aan de achterzijde van het perceel.

Rond 1970 vertrekt de familie Peneder en komt het herenhuis is handen van een tekenbureau. Dan wordt de eerste bouwlaag (de beletage) vrij ingrijpend verbouwd ten behoeve van de kantoorfunctie die het pand verkreeg. De marmeren schoorsteenmantels zijn weggenomen. In plaats van de oorspronkelijke porte-brisé zijn moderne schuifdeuren met glas in lood gerealiseerd. Ook het De plafonds met Neoklassieke schilderkunst werden weggewerkt achter een systeemplafond. Het decoratieve behang op betengels werd weggehaald. Met al deze ingrepen verdween gelijktijdig de schoonheid van de historie. In die periode vonden tevens moderniseringen plaats aan de achtergevel. Ook het interieur van de tweede verdieping en zolder is grotendeels gewijzigd. In die periode wordt ook het kantoorgebouw aan de Spijkerstraat 3 verkocht. De accountant die dan eigenaar is, laat de garage afbreken en geeft toestemming om een overbouw op de fundering van de garage te bouwen. Dit is vooralsnog het restaurantgedeelte van de horecagelegenheid.

Tegenwoordige herenhuis

Sinds 6 juni 2013 zijn wij ‘passanten’ van het rijksmonument, zoals eigenaars van een monumentaal pand officieel heten. Stap voor stap restaureren wij het pand in samenwerking met Aannemersbedrijf Kroon uit Arnhem. Wij laten het vakkundig door deze ambachtslieden in oude luister herstellen. Het herenhuis heeft een rijke historie. Door de jaren heen heeft het karakteristieke herenhuis kleurrijke bewoners gekend. Elk had zijn eigen woonbehoefte of werkvereisten. Helaas zijn daardoor veel historische elementen verloren gegaan, ondanks dat er toch nog veel bewaard is gebleven.

Wonen en werken in een pand als dit voelt als een cadeau. Je woont in je eigen museum. Daarentegen is het ook ons zorgenkindje, waar wij echter met veel liefde op passen. Het kraakt, het piept en soms lekt het. Dat zijn we inmiddels gewend  en nemen we voor lief. Met genoegen stellen wij ons huis open voor publiek. Dat doen we door de verhuur van vergaderlocatie De Vergaderie. Ook nemen we deel aan evenementen zoals Open Monumentendag en Kunst op de Koffie. Tijdens de Giro d’Italia in 2016 zat ons relatienetwerk front row. Ook organiseren we regelmatig zelf bijeenkomsten. De schoonheid van het interieur van is bij weinigen bekend. Zelfs niet bij de echte Arnhemmer. Door onze deuren open te zetten, stellen wij ook u in de gelegenheid om de authenticiteit van deze verborgen parel aan de rand van het centrum en Spijkerkwartier in Arnhem zelf te ervaren. Als trotse eigenaars vertellen wij u graag over de historie.

Informatie over de historie hebben we achterhaald uit het Gelders Archief, oude koopaktes én is ons verteld door oud-bewoners.

Historie De Vergaderie
Historie
Restauratie Vergaderie

Vergaderen tussen de kunstschatten uit 1865

Reserveer online uw vergaderruimte